Co dzieci wiedzą o Chopinie?
Już w przedszkolu czy podstawówce bardzo często zdobywamy nasze pierwsze wiadomości na temat słynnych Polaków. Z pewnością przewijają się wówczas takie nazwiska jak Chopin, Mickiewicz, Kościuszko czy Piłsudzki. Ten ostatni zwykle kojarzony jest przez dzieci z wąsami i Kasztanką, pięknym koniem, na którym przemierzał kraj nasz dowództwa. Nieco bardzo rozgarnięte i wyedukowane dzieci mogą kojarzyć Piłsudzkiego z odzyskaniem niepodległości. Jaki jednak skojarzania mają maluchy po usłyszeniu nazwiska Chopin? Cóż, z pewnością należałoby zapytać o to samych zainteresowanych, niemniej jednak kiedy wzięłam pod ostrzał moją młodszą kuzynkę, ta natychmiast odpowiedziała, że jest to pan od fortepianu. Okazało się, że w książce mieli kiedyś czytankę o Chopinie i pani kazała nauczyć im się kilku faktów z jego życiorysu, także mała kojarzyła takie hasła jak fortepian, polonez, mazurek czy Żelazowa Wola. Niestety gruźlica pomyliła jej się z cholerą, niemniej jednak to małe niedociągnięcie jestem w stanie jej wybaczyć. Tak naprawdę okazało się, że mała posiada o wiele większą wiedzę niż jej rodzice, bowiem kiedy mała pobiegła do mamy z pytaniem o Chopina ta niewiele potrafiła powiedzieć jej na temat naszego kompozytora. Wówczas padły tylko takie słowa jak pianista i Polska, żadnych głębszych szczegółów, żadnego zbędnego zainteresowania. Za to jej brat- gimnazjalista z zadaniem poradził sobie o wiele lepiej, ale jak sam powiedział zawdzięcza to wyłącznie temu, iż ze względu na rok chopinowski w szkole mieli do czynienia z muzykę mistrza puszczaną z radiowęzła w czasie jednej z lekcji. Jakiś nauczyciel powiedział im kilka ciekawostek na temat naszego kompozytora, które utkwiły mu w pamięci. Co ciekawe wiedział on, iż Chopin swoją przygodę z fortepianem rozpoczął już w wieku czterech lat, niemniej jednak wydało mu się to bardziej dziwne niż inspirujące. Okazuje się zatem, iż wiedza dzisiejszych dzieciaków na temat Chopina nie jest aż tak mała jak mogłoby się wydawać, przynajmniej są one w stanie skojarzyć ową postać, co jest już nie lada wyczynem. Być może ma na to wpływ działalność kulturalna prowadzona w wielu szkołach i przedszkolach, sama doskonale pamiętam jak w dzieciństwie nauczycielki prowadziły nas na specjalne koncerty dla dzieci, które organizowane były przez uczniów szkoły muzycznej pierwszego stopnia. Takie koncerty miały nam przybliżyć twórczość najbardziej znanych kompozytorów, czasem mówiono również co nie co na temat najbardziej znanych muzyków, w tym Chopina właśnie. Jeśli chodzi o mnie najbardziej uderzające były jednak przerażone miny małych dzieci, które chciały wypaść jak najlepiej. Być może niektóre z nich czerpały przyjemność z gry, niemniej jednak kiedy teraz wracam wspomnieniami do tego widoku zawsze widzę nieszczęśliwe twarze. Zresztą, kiedy nawet rozmawiam ze znajomymi, którzy ukończyli szkołę muzyczną, okazuje się, iż wielu z nich niezbyt miło wspomina ten okres w swoim życiu. Niektóry z nich nie chcieli nawet myśleć o kontynuowaniu nauki w tym kierunku, inni zrezygnowali z powodu innych planów na przyszłość.
Chopin w naszej szkole
Szkołą to miejsce, które coraz częściej podlega krytyce, neguje się bowiem współczesne metody nauczania, mówi się o tym, że dzieci coraz mniej myślą, a coraz więcej wkuwają na pamięć. Niemniej jednak wielu z nas zapomina, że poza nauczeniem się matematyki czy biologii w szkole mamy również, a może przede wszystkim obcować z naszą kulturą i sztuką. Z pewnością nie zgodzą się z tym stwierdzeniem nauczyciele, którzy zawsze są śmiertelnie oburzeni, gdy lekcje przepadają z powodu apeli czy przedstawień. Niemniej jednak warto zwrócić uwagę na to, iż to właśnie przedstawienia bardzo często najbardziej przemawiają do uczniów, a w trakcie apeli można dowiedzieć się wielu ciekawych rzeczy. Takie apele powinny być jednak prowadzone w nieco ciekawszy sposób niż zwykle, bowiem okazuje się, iż czytanych z kartek notatek nikt po prostu nie chce słuchać. Szkoła powinna jednak organizować różnego rodzaju akcje, dzięki którym dzieci i młodzież mogłyby zapoznać się z działami wielkich Polaków. W niektórych szkołach, zwłaszcza elementarnych dzieci od czasu do czasu mają możliwość wyjścia do okolicznej szkoły muzycznej, gdzie organizowane są dla nich specjalne koncerty, na których mogą między innymi zapoznać się z muzyką Fryderyka Chopina. W czasie takich koncertów dzieciakom przybliżane są utwory takie jak mazurki czy polonezy, dzięki czemu uczniowie mogą zapoznać się ze specyfiką takich kompozycji. W starszych klasach wyjść na koncerty do szkoły muzycznej praktycznie się nie organizuje, niemniej jednak warto wspomnieć o tym, że od czasu do czasu do szkoły przejeżdżają przedstawiciele filharmonii, którzy zapoznają uczniów z wieloma różnymi utworami. Doskonale pamiętam jak na początku każdego miesiąca w moim liceum odbywały się koncerty z filharmonii, niestety były one przeznaczone wyłącznie dla pierwszoklasistów. Najbardziej w pamięci utkwił mi koncert poświęcony muzyce broadwayowskiej, niemniej jednak odtwarzanie największych dzieł Chopina również było niezwykle interesujące. Warto wspomnieć również o tym, iż wielu szkołach organizowane są konkursy, poświęcone znanym Polakom, w tym również Chopinowi, zwłaszcza w tym roku, kiedy świętujemy rocznicę jego dwusetnych urodzin i możemy przypomnieć sobie jego największe życiowe osiągnięcia. W wielu klasach na ścianach pojawiają się gazetki, poświęcone kompozytorowi, dzieci muszą drukować fotografie i rękopisy, których zdjęcia znajdują się w Internecie. Poza tym bardzo często różnego rodzaju ekspozycje wywieszane są także na korytarzach, dzięki czemu w czasie przerw każdy może zawiesić na nich oko. Warto wspomnieć również o tym, iż w szkołach, które mogą pochwalić się radiowęzłem, od czasu do czasu puszczane są największe utwory Chopina, zwłaszcza pierwszego marca w rocznicę urodzin kompozytora czy też w rocznicę jego śmieci. Dzięki temu młodzież chcąc, nie chcąc ma okazję zapoznać się z wieloma utworami mistrza fortepianu. Ważne jest również to, że o życiorysie i utworach Chopina dużo mówi się w czasie cotygodniowych zajęć z muzyki.
Gatunki
O tym, że Chopin tworzył wiele różnego rodzaju gatunków muzycznych wie niemal każdy, niemniej jednak niewielu z nas zdaje sobie sprawę z tego, co pod nazwami tych gatunków się kryje. Z tego względu warto wspomnieć co nieco o uprawianych przez Chopina gatunkach muzycznych. Na początku chciałabym nawiązać do poloneza, bowiem jest to jeden z tych gatunków, które większość z nas potrafiłaby w jakiś sposób scharakteryzować. Osobiście polonez kojarzy mi się głównie z tańcem, którego każdy z nas uczył się z pewnością w szkole czy przedszkolu. Nie wspominając już o studniówce, na której konieczne było odtańczenie uroczystego tańca na początku wielkiej dla maturzystów imprezy. Tak naprawdę jednak pod nazwą polonez kryje się coś więcej niż czerwone podwiązki panien z zapałem prezentujących swoje wieczorowe sukienki. Polonez w ujęciu muzycznym to przede wszystkim utwór, który pojawił się w okresie baroku i przez dość długi czas inspirował wielu kompozytorów. Charakteryzuje się on raczej powolnym, określanym jako umiarkowane tempem, uroczystością jak również powtarzającym się schematem rytmicznym. Okazuje się, iż najbardziej popularnym na całym świecie kompozytorem polonezów jest i był Fryderyk Chopin, który stworzył wiele niepowtarzalnych, niezwykłych dzieł, które po dziś dzień zapierają dech w piersiach wielu wielbicielom muzyki klasycznej, czy jak kto woli poważnej. Jeśli chodzi o bardziej przyjazne dla przeciętnego słuchacza utwory to warto wiedzieć, iż polonez to również gatunek, występujący w niektórych kolędach takich jak chociażby słynne Dzisiaj w Betlejem czy też Bóg się rodzi. Innym, cenionym przez Chopina gatunkiem były walce, niemniej jednak w swoim dorobku nasz kompozytor ma tylko trzy takie utwory. Walce kojarzą nam się głównie z tańcem, w końcu która dziewczyna nie chciałaby znaleźć się w ramionach ukochanego, niesiona w rytm pięknego, romantycznego walca? Należałoby dołożyć do tego długą, zwiewną sukienkę oraz frak czy smoking i już można sunąć w rytm walca wiedeńskiego czy też walca angielskiego, pełnego podnoszeń i obrotów. Fani tańca z pewnością niejednokrotnie mieli okazje słuchać pięknych utworów, do których tańczy się walca, wśród nich być może pojawiła się również twórczość Fryderyka Chopina. Trzy skomponowane przez niego na fortepian walce uważane są za wybitne dzieła, do dziś odgrywane przez wielu znanych pianistów na całym świecie. Warto wspomnieć również o tym, iż Chopin miał niemały wpływ na rozwój etiudy, czyli gatunku muzycznego który początkowo służył wyłącznie do celów dydaktycznych. Na bazie etiud można było zdobywać dalsze umiejętności i szkolić swoją technikę gry, niemniej jednak nikt nie traktował tych utworów jako wielkie dzieła, mogące mieć wpływ na wygląd muzyki. Okazało się jednak, iż po pewnym czasie etiuda wyrosła do rozmiarów samodzielnego gatunku, który wymagał nie tylko niebanalnej, zapierającej dech w piersiach techniki, ale również wirtuozerii i wyobraźni, którą mogą poszczycić się tylko najwybitniejsi twórcy tacy jak Chopin.